Cześć!
Czym jest doświadczanie?
Doświadczanie jest aktywnością sieci mózgowych.
Zmiany struktury mózgu (np. degeneracje, lezje, uszkodzenia) i zmiany funkcjonowania struktur między sobą (np. substancje psychoaktywne, uzależnienia, nauka, rozwój) zmieniają doświadczanie.
Doświadczanie jest aktywnością sieci mózgowych.
Zatrzymaj się chwilę na tym. Twoje doświadczanie „rzeczywistości” to doświadczanie aktywności swojego mózgu od wewnątrz. Widzisz, słyszysz, znasz... wnętrze swojej czaszki.
Widzisz te sieci obok? To ogólna mapa doświadczania ciała, świata, innych w mózgu.
- Sieć wzrokowa
- Sieć czuciowo-ruchowa
- Sieć grzbietowa uwagi
- Sieć brzuszna uwagi
- Sieć istotności
- Sieć kontroli
- Sieć domyślna
Dla Ciebie doświadczanie też się dzieje, prawda?
Zgaduję, że tak. Na podstawie doświadczania Twojego zachowania uznam, że doświadczanie też się dzieje z Twojej perspektywy.
Znam tylko moje własne doświadczanie.
O Twoim doświadczaniu mogę tylko wnioskować. To mój Model Mentalny, będący jednocześnie moją aktywnością biologiczną.
Ale... „ja” to też Model Mentalny
Model „ja” zmienia się w czasie. Zmienia się płynnie (nauka, dryfowanie) i gwałtownie (szok, przeskok). „Ja” to Statek Tezeusza strukturalnie i funkcjonalnie połączonych komórek.
Doświadczanie.
Skoro podmiot, który doświadcza, i treść doświadczania są zmienne, to zostaje samo doświadczanie. Doświadczanie Modeli Mentalnych świata, ciała, „ja”.
Doświadczanie dyscyplin.
Doświadczanie siatek pojęciowych poszczególnych dyscyplin przez: socjologów, psychologów, biologów, fizyków.
Interdyscyplinarne doświadczanie
Kognitywistyka łączy dyscypliny. Człowiek z zewnątrz jest opisywany przez fizykę, biologię, psychologię i socjologię. Od wewnątrz jest doświadczanie. Doświadczają się zmysły i doświadczają się wyjaśnienia.
Weźmy na przykład doświadczanie sztormu u wybrzeża Krety 2500 lat temu. Dzisiejsze doświadczania wyjaśnią nam, że doświadczania wtedy były wyjaśniane gniewem Posejdona. Doświadczanie sztormu dzisiaj wyjaśnia fizyka. Tylko jak głęboko sięga to wyjaśnienie? Jak dokładnie powstaje sztorm? Skąd nad morzem bierze się niż? Dlaczego ciepłe, wilgotne powietrze unosi się do góry? Czym jest ciśnienie, skoro powietrze to cząstki, które się zderzają? Dlaczego cząstki w ogóle się poruszają? Na każde pytanie jest drobniejsze wyjaśnienie, a każde z nich, opisane dzisiaj, wydaje się oczywiste. Dwie osoby, które mówią „fizyka”, mogą mieć na myśli wyjaśnienia o zupełnie innej głębokości. A pod każdym z nich jest to samo doświadczanie: fale, wiatr, strach.
Dyscypliny to wyjaśnienia przyczynowo-skutkowe dla doświadczania. Kryje się tu jednak koło: dyscypliny opierają się na doświadczaniu i wyjaśniają doświadczanie. W danej chwili jest jedno doświadczanie, wyjaśniane przez wcześniejsze doświadczania, wyjaśniane przez wcześniejsze doświadczania, wyjaśniane przez wcześniejsze doświadczania... Fizykowi, biologowi, psychologowi, socjologowi... każdemu doświadczają się inne wcześniejsze doświadczania, które inaczej wyjaśniają doświadczanie sztormu: fizykowi wiatr, biologowi ciało żeglarza, psychologowi jego strach, socjologowi zachowanie załogi.
Więc skoro doświadczają się wyjaśnienia... niech to będą interdyscyplinarne wyjaśnienia. Spróbujmy wyjaśnić doświadczanie wszystkimi dyscyplinami naraz.